Hjalti Páll Ingólfsson, verkefnastjóri hjá NýOrku, fjallaði um það hvort draumsýnin um vetnisknúin skip væri raunhæf eða tómir draumórar. Hann byrjaði á að kynna Nýorku sem hann sagði lítið fyrirtæki með stórt hlutverk. Verkefni fyrirtækisins er metnaðarfullt; að rannsaka möguleikann á að skipta allri notkun jarðefna eldsneytis út fyrir vetni eða vetnisrík eldsneyti og skapa þannig fyrst vetnissamfélag í heimi.
Í dag eru ekki mörg farartæki knúin áfram með vetni en áætlanir gera ráð fyrir að innan 50 ára verði vetni orðið almennt notað fyrir farartæki á Íslandi, bæði á láði og legi. Til þess þyrfti um 80.000 tonn af vetni. Í dag er mesta áherslan hjá fyrirtækinu á vinnu í sambandi við vetnisknúna strætisvagna, næst á dagskrá eru svo fólksbílar og loks koma fiskiskipin.
Nýju vetnisknúnu skipin
NýOrka hefur stýrt einu “skipaverkefni” hingað til. Það verkefni var nefnt NEW H SHIP og var styrkt af Evrópusambandinu. Markmið þess var að greina tæknilegar hindranir („showstoppers”) tengdar því að nota vetni og efnarafala um borð í skipi og koma með tillögur að mótvægisaðgerðum þar sem þess telst þörf. Tilgangurinn var að undirbúa fyrir reynslukeyrslu á tækninni innan Evrópu og styrkja grunn rannsóknar- og þróunaráætlunar Evrópusambandsins hvað varðar notkun vetnis og efnafarala um borð í skipum.
Árið 2001 voru rúmlega 2000 skráð skip á Íslandi. Þau brenndu ríflega 260.000 tonnum af olíu sem þýðir losun á um 820.000 tonn af CO2 eða sem nemur um 1/3 af útblæstri gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum á Íslandi. Niðurstöður NEW H SHIP verkefnisins bentu til þess að engar augljósar hindranir séu á að nota vetni um borð í skipum. Helsta vandamálin því fylgjandi eru þó tengd geymslu vetnisins um borð. Ákjósanlegasta aðferðin er að geyma vetni í föstu formi natríum bórhýdríðs (NaBH4) en sú geymsluaðferð er enn sem komið er afar dýr. Í dag er umfang vetnis á ásættanlegu verði of mikið til að hægt sé að nota það sem eina eldsneyti stærri skipa og togara..
Ójöfn kostnaðardreifing tækjabúnaðar við notkun vetnis sem eldsneyti um borð í skipi er ein ástæða þess að illa gengur að koma þessu verkefni á koppinn. Nauðsynlegt er að nota efnarafala í skipin og þeir eru hlutfallslega langdýrasti búnaðurinn og EU er ekki sérstaklega jákvætt fyrir því að styrkja brunavélar í þessu sambandi. Ein aðalástæða þess að illa gengur að koma á fót svipuðu verkefni fyrir skip og tekist hefur með ECTOS – vetnisknúnu strætisvagnana - er að fjármögnun hefur ekki gengið m.a. vegna þess að framleiðendur hafa ekki sýnt þá skuldbindingu sem nauðsynleg er. Strætisvagnar eru einfaldlega miklu sýnilegri og betri auglýsing en efnarafall í vélarrúmi skips úti á sjó. Hækkandi olíuverð gæti þó hvatt rekstraraðila til að leita nýrra leiða og þá er opinber stuðningur afar mikilvægur hvort sem hann er innlendur, evrópskur eða alþjóðlegur. Verkefni sem þetta er líklega af þeirri stærðargráðu að fjölþjóðleg samvinna er nauðsynleg.
Niðurstaða